Drs. P geanalyseerd – (4) – De veerpont

In vliegende vaart zijn we aanbeland bij het derde lied in deze reeks: De veerpont.

De video

https://www.youtube.com/watch?v=ygvkZ35Z0-0

De tekst

Wij zijn hier aan de oever van een machtige rivier
De andere oever is daarginds, en deze hier is hier
De oever waar we niet zijn noemen wij de overkant
Die wordt dan deze kant zodra we daar zijn aangeland
En dit heet dan de overkant, onthoudt u dat dus goed
Want dat is van belang voor als u oversteken moet
Dat zou nog best eens kunnen, want er is hier veel verkeer
En daarom vaar ik steeds maar vice versa heen en weer

Refrein:
Heen en weer
Heen en weer
Heen en weer
Heen en weer

Ik breng de mensen heen, ik breng weer anderen terug
Mijn pont is als het ware ongeveer een soort van brug
En als de pont zo lang was als de breedte van de stroom
Dan kon hij blijven liggen, zei me laatst een econoom
Maar dat zou dan weer lastig zijn voor het rivierverkeer
Zodoende is de pont dus kort en gaat hij heen en weer
Dan vaart hij uit, dan legt hij aan, dan steekt hij weer van wal
En ondertussen klinkt langs berg en dal mijn hoorngeschal

Refrein

En als de pont dan weer zijn weg zoekt door het ruime sop
Dan komen er werktuiglijk gedachten bij me op
Zo denk ik dikwijls over het geheim van het bestaan
En dat ik op de wereld ben om heen en weer te gaan
Wij zien hier voor ons oog een onverbiddelijke wet
Want als ik niet de veerman was dan was een ander het
En zulke overdenksels heb ik nu de hele dag
Soms met een zucht van weemoed, dan weer met een holle lach

Refrein (2x)

Parlando
De boot is vol
Ik zeg: de boot is vol
Stap niet in de boot
Hij is vol
Blijf aan de wal, meneer
U ziet toch dat de boot vol is
Toe nou mensen, kom toch niet in deze volle boot
Ga nou weg mensen
Dat loopt nog verkeerd af
Wees nou verstandig mensen…

De analyse

Dit vermakelijke lied haalt zijn komisch effect wat mij betreft voornamelijk uit de tautologieën in de eerste strofe. Spontaan komt de mop ons voor de geest van het domme blondje dat jogt langs de rivier en een ander dom blondje toeschreeuwt “Hoe geraak ik aan de overkant?” waarop die terugroept “Je bent er al!”

De omkering is ook van de partij, wanneer Drs. P ons voorhoudt dat onze drang tot oversteken verklaarbaar is door de aanwezigheid van het vele verkeer. En het idee dat het een econoom vergt om in te zien dat een pont ter breedte van de stroom zou mogen blijven liggen, werkt op de lachspier: de trivialiteit contrasteert met de geleerdheid.

Net zoals in “Dodenrit” heb ik het einde niet heel hoog zitten: ik begrijp de functie niet van dit drammerig parlando. Het zou echter best kunnen dat Drs. P de geconstrueerde rijmen laat aflossen door een verteerbaar stukje amateurtoneel, zoals de nonsens op het einde van “Dodenrit” de meezingbaarheid verhoogde. We mogen hem niet onderschatten.

Terwijl in “de commensaal” de doctorandus zichzelf nog op piano begeleidde, kon hij voor zijn latere composities een beroep doen op studio-orkesten of bevriende professionele muzikanten.  Hiervan maakte hij prima gebruik om de beschreven taferelen muzikaal thematisch te versterken. “Dodenrit” word aldus voortgestuwd door een jachtige ritme en Slavische melodie. “De veerpont” krijgt daarentegen een walsmotief om de trage, stoffig filozofische denktrant van de veerman te accentueren. Dit aspect van P’s vernuft was me vroeger eerlijk gezegd niet opgevallen.

De auteur zegt zelf

Uit “Het geheim van het bestaan”, 1977.

Ik bedacht dat een veerman wellicht de hele tijd filozofische bespiegelingen heeft, die voor andere mensen echter als zeer onbeduidend overkomen. (…)

Het is een rechtoe rechtaan nummer, zonder al te bijzondere rijmwoorden, al zijn er wel enkele zinsnede bij die op zichzelf vermakelijk kunnen zijn, zoals “dan komen er werktuigelijk gedachten bij me op” of “de oever waar we niet zijn, noemen wij de overkant”. (…)

Ik had niet verwacht dat dit hoge hitnoteringen zou verwerven, maar toen mijn producer vertelde dat de bazen van de platenmaatschappij hadden verzocht het nummer nogmaals te draaien, dacht ik dat er wel potentie in zat.


Een gedachte over “Drs. P geanalyseerd – (4) – De veerpont

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *