En hoe zit dat nu eigenlijk met SABAM?

Toen wij eind 2008 onze demo opnamen en op grote schaal wilden verspreiden, rees de vraag of we ons niet moesten aansluiten bij SABAM. Voor sommigen was dat een uitgemaakte zaak, anderen twijfelden. Tussen de credo’s “Ge kunt niet zonder” en “Het is een bende zakkenvullers” besloot ik me te verdiepen in de vraag of het nu werkelijk nodig is of wenselijk om je aan te sluiten bij SABAM en waarom.

Een groot misverstand is dat SABAM in hoofdzaak het auteursrecht beschermt van artiesten. Ja, je werken worden de facto gedeponeerd bij hen, maar het is niet hun kerntaak om plagiaat op te sporen. Je moet nog altijd zelf naar de rechtbank stappen bij vermoeden van plagiaat en hoogstens kan je de hulp van SABAM inroepen. Je bent dus wat dat betreft niet beter beschermd bij SABAM dan wanneer je je werk op partituur of geluidsdrager deponeert bij een notaris, advocaat of andere instantie, kortom wanneer je op een of andere manier het eerder bestaan van je werk kan aantonen.

SABAM voert in de eerste plaats de inning van het auteursrecht uit voor bij hen aangesloten artiesten, en voor internationale artiesten met wiens rechtenhouders zij een verbond vormen. Dat betekent in theorie dat zij nagaan wie, waar en wanneer de liedjes heeft gespeeld van die artiesten, daar een bedrag voor aanrekenen bij die organisator en dan de inkomst verdelen over de artiesten, na aftrek van de werkingskosten. In de praktijk is het zo dat SABAM er van uitgaat dat àlle liedjes die gespeeld worden op de radio, op concerten en andere gelegenheden, binnen haar inningsrecht vallen en het dus de volledige speelduur aanrekent. Pas daarna worden de ingediende speellijsten nageplozen om de gelden te verdelen. Ik heb me trouwens altijd afgevraagd hoe dat kon werken in het pre-digitale tijdperk. Het moet een titanenarbeid geweest zijn, en ik kan me dus voorstellen dat de nauwgezette vorsing regelmatig vervangen werd door de natte vinger. Nu, met de mogelijkheden van digitale gegevensbanken en communicatie, zie ik het al doenbaarder in, maar SABAM heeft haar werking maar met mondjesmaat aangepast aan de nieuwe mogelijkheden. In elk geval is SABAM de afgelopen jaren in het oog van de storm gekomen, precies omwille van het willekeurige innen van rechten en het aan zichzelf uitbetalen van hoge werkingskosten. Naar aanleiding van een klacht volgden er huiszoekingen en een proces. De uitlopers van dat proces zijn nog altijd niet afgehandeld.

Terug naar Stanza en SABAM. Toen we informeerden bij een bedrijf dat cd’s reproduceert, bleek dat het bedrijf verplicht was aan SABAM aan te geven welke nummers op de muziekcd stonden en daartoe moesten onze nummers dus ook geregistreerd staan. Anders kon de reproductie niet doorgaan, toch niet als muziekcd. Dat vond ik allemaal nogal straf, maar omdat het moest vooruit gaan gaf ik de vier liedjes aan. Eerlijkheidshalve moet ik vermelden dat ik al een aanvraag lopen had bij SABAM, uit nieuwsgierigheid en misschien ook wel om mezelf te overtuigen dat ik een échte artiest was. Het kostte heel wat moeite om die aanvraag rond te krijgen. Het systeem voor registratie is een papieren poespas die niet meer van deze tijd lijkt.  Daar is intussen aan verholpen met een digitaal systeem, maar er blijft een papieren luik achteraan komen.

Uiteindelijk werd ik “vennoot” van SABAM voor ongeveer 30 euro per jaar, het geld dat zij vragen om je werk te beheren. Dat lijkt me fair: ik moet niet zelf overal rondlopen om mijn geld te eisen bij organisatoren en radio’s. Inning als service, een normale zaak. Ik had het mezelf wel moeilijk gemaakt door aan te geven dat “Lydia” een (co-)compositie is van Marc en dat hij zijn auteursrecht afstond aan ons. Dat moest natuurlijk ook allemaal schriftelijk gebeuren binnen de gestelde tijd. Marc deed vrijwillig afstand maar zat wel met de vraag of hij zijn eigen nummer nu nog gratis mocht uitvoeren. Dat bleek niet het geval, maar we lieten dat blauw-blauw omdat de kans dat Marc door een controleur wordt betrapt bij huis-tuin-en-keuken-gefluit toch miniem is en hij het podium toch zowat vaarwel had gezegd.

Het drong echter tot me door dat hetzelfde geldt voor de optredens die wij zelf organiseren: als wij daar onze liedjes spelen, moeten we in principe SABAM betalen, waarna het afwachten blijft of we de geïnde rechten terugzien. Dat kan natuurlijk nooit de volle 100% zijn. Plots begon de hele constructie absurde vormen aan te nemen. Toen kwam de klap op de vuurpijl.

Een deel van het registratieproces bepaalt dat je vlak na de opname van de liedjes in de studio, een SIMIM-nummer aanvraagt. Met dat nummer kan je je liedjes een unieke identificatie meegeven, wat de taak van SABAM en co vergemakkelijkt om de auteurs terug te vinden. SIMIM staat in voor de inning van productierechten, die louter toegepast worden op muziek die effectief ge(re)produceerd is. Zo’n SIMIM-nummer wordt mee gestreamd in de digitale uitvoering van het lied. De controleurs moeten aldus niet meer bij een radio ter plekke gaan, maar stemmen af op hun frequentie en verifiëren de ingediende speellijsten. Nu was er geen probleem om dat SIMIM-nummer te verkrijgen – het was tot mijn verrassing zelfs gratis – maar net voor ik er mee kwam aanzetten bij de cd-drukker vertelde die mij dat ik bovenop de prijs van de cd’s een toeslag zou moeten betalen aan SABAM voor het reproduceren van beschermd materiaal.

And that’s where I drew the line. SABAM passeert dus drie keer langs de kassa bij de aangesloten muzikanten: eerst betaal je lidgeld, daarna betaal je voor het organiseren van je eigen optredens, en tot slot betaal je voor het opnemen van je eigen nummers. Voeg dat bij het steeds luider klinkende gemor over fraude, niet uitgekeerde maar wel geïnde rechten, kaalgeplukte verenigingen en organisatoren, en ik kon het niet langer voor mezelf rechtvaardigen aangesloten te zijn bij SABAM. De drukker heb ik met een kluitje in het riet gestuurd – hij zal het ook wel begrepen hebben – en de liedjes op onze demo dragen nu geen SIMIM-nummer, hoewel ze aangegeven zijn bij SABAM ter staving van mijn auteurschap. Er kan dus geen productie-inningsrecht uitgevoerd worden op onze demo, en het innen van het auteursrecht is ook moeilijker geworden. Maar ik maak me weinig illusies. Ik zou wel eens willen horen van Radio Beiaard of zij hebben moeten betalen. Vermoedelijk wel, aangezien SABAM nog steeds de techniek uitvoert van de collectieve inning.

De aansluiting was geboren uit noodzaak en geaborteerd uit frustratie. Beide motieven weerspiegelen niet wat Stanza denkt over auteursrecht. Eerlijk gezegd ben ik nog altijd niet in het reine met de hele kwestie van intellectuele eigendom. Aan de ene kant vind ik dat de zware investering die het vereist om goeie songs af te leveren met een goeie productie, beschermd moet worden tegen piraterij. Ik vind ook dat als Procter & Gamble morgen reclame maakt voor ontharingscrème, op de tonen van “Lydia”, wij dat kunnen verbieden of er dik voor betaald worden. Anderzijds vind ik dat muziek een traditionele en populaire cultuurvorm is die gebaat is bij maximale verspreiding, kruisbestuiving en hergebruik, en dat originaliteit een zwaar overschat begrip is in de (pop-)muziek. Dat sluit dan weer aan bij de zienswijze van Creative Commons, waarover we later eens zullen schrijven.

Intussen ben ik nog altijd vennoot van SABAM, ondanks het feit dat ik mijn lidgeld niet meer betaald heb in 2010. Blijkens een mailtje hebben ze de betalingen voorlopig opgeschort. Het stormt binnen SABAM en de auteursrechten-business, dat is duidelijk. Maar anderzijds mag ik ook vrezen dat ik tot in de eeuwigheid vastgeketend ben aan die organisatie, althans voor de liedjes die ik heb aangegeven.

Ervaringen en meningen van andere artiesten zijn hier uiterst welkom!

Dieter

Interessante essay’s op het net

Meer informatie

6 gedachtes op “<!--:nl-->En hoe zit dat nu eigenlijk met SABAM?<!--:-->”

  1. Kan je je bij, pakweg, het Nederlandse equivalent van SABAM aansluiten? Me dunkt dat die jongens en meisjes een beetje concurrentie kunnen gebruiken.

  2. Ik heb de statuten van Buma/Stemra eens gedownload en onder de voorwaarden zie ik niets bezwarend: je moet onderdaan zijn van een EU-land. Interessant is wel dat je over bewezen inkomsten moet beschikken, wat aangeeft dat B/S zijn tijd niet wil steken in auteurs zonder publiek en indirect aangeeft dat ze effectief hun tijd stoppen in het innen van rechten op uitgevoerde muziek, en niet hun leden een rad voor de ogen draaien. Bovendien geeft het aan dat je geen lid moét zijn om te kunnen reproduceren in Nederland, want anders zou je in een vicieuze cirkel zitten.
    Echter, het document ademt uit dat de gangbare praktijk is dat Nederlanders zich laten vertegenwoordigen door B/S en hun rechten in het buitenland aan de zgn "zusterorganisaties" worden uitbesteed. Gezien die zusterschap lijkt het me onwaarschijnlijk dat ze elkaar zouden beconcurreren op eigen grondgebied. Nee, ik denk dat er echte concurrentie moet opstaan, of dat we het hele inningsgedoe maar eens moeten herbekijken.

  3. Hallo
    Wij zijn een groep mensen die dol zijn op Argentijnse Tango.We spelen op onze minolga(tango feestje) enkel tango muziek. Het is op geen enkele manier mogenlijk om na te gaan of de componosten wel degelijk hun rechten ontvangen.Sabam zegt als ze Belgische muziek spelenin Argentinie komt dat ook nietnaar hier.. Ik begrijp en ben het er mee eensdat sabam ooit gestard is met de beste bedoeling maar zoals ik nu net lees loopt het helemaal fout.Het is aan ons of aan sabam om te bewijzen wie wel en niet geregistreerd is. Het is al meermaals gebeurd dat we iemand die we kennen op de lijst zetten om na te gaan of die daatwerkelijk geld ontvangen heeft. Wel ik kan je zeggen dat het nog nooit gebeurd is dat de artiest zijn recht ontvangen heeft.
    Hoe wettelijk is sabam eigenlijk?

  4. Het is met dergelijke organisaties zoals andere maffia. Zolang iedereen lijdzaam toeziet en buigt voor hun door de politiek en politie oogluikend toegestane misbruiken, zal hun gedrag niet veranderen. Basta! gaf al een aanzet tot mobilisatie.

    Er zijn twee mogelijkheden:

    1) ofwel zijn de artiesten wier muziek u afspeelt aangesloten bij een Argentijnse SABAM. In dat geval mag SABAM innen voor die artiesten en moeten zij het geld doorstorten naar hun Argentijnse collega's.
    2) ofwel zijn die artiesten niet aangesloten en dan màg SABAM niet voor hen innen (hetzelfde geldt voor aansluiting met een organisatie die niet aan SABAM gelieerd is
    3) ofwel is het niet te achterhalen en ligt de bewijslast bij SABAM

    Het probleem is dat SABAM eigen wetten stelt, en wie daar niet voor plooit, slepen zij voor de rechter. U moet dus het risico van een rechtzaak lopen. Hoe meer mensen dat doen, hoe meer processen SABAM zal verliezen, hoe meer zij geneigd zullen zijn hun werkwijze te veranderen en hoe meer de rechter zal oordelen dat SABAM misbruik maakt van de rechtsgang.

    Succes!

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Recente blogartikels

concerten

Verslag concert Arscene Hansbeke

Voor een publiek van bijna 70 sympathisanten palmde Stanza gisteravond zaal Arscene in Hansbeke in. Het was hartverwarmend, jullie gulle …

Lees verder
Geen categorie

Optreden in Arscene Hansbeke 15/11

Het concert in eigen beheer van Stanza gaat door op 15/11 in zaal Arscene in Hansbeke. Kaarten kosten 10 euro …

Lees verder
concerten

Schoolfeest Gentbrugge

De directie van basisschool Sint-Gregorius had het uitstekende idee Stanza in te huren om hun afsluitend personeelsfeest op te fleuren. …

Lees verder

Laatste plaatsen!

STANZA

LIVE IN ARSCENE
VRIJDAG 15 NOVEMBER 2019